Nieuws

Expertvisie X – mr. Theo Gommer – 2e op de wereldranglijst pensioen, maar zijn we echt zo goed?

2e op de wereldranglijst pensioen, maar zijn we echt zo goed?

Consultancyorganisatie Mercer heeft de pensioensystemen van 27 landen onderzocht. Nederland eindigt met een 8,1 net achter Denemarken met een 8,5. Maar ruim voor bijvoorbeeld Frankrijk met een 5,6 en Italië met een 4,9.

Een dag erna kwam het bericht van De Nederlandse Bank dat de gemiddelde dekkingsgraad van pensioenfondsen weer is gezakt en dat kortingen per 2017 voor de deur staan.

Hoe kan dat nu? We zijn dus wereldwijd 2e en toch moet er waarschijnlijk gekort worden en heeft het gemiddelde pensioenfonds een dekkingsgraad van ruim minder dan 100%. De grote 5 pensioenfondsen zitten zelfs op zo’n 90% gemiddeld.

Mercer heeft 3 zaken onderzocht. De toereikendheid van pensioen, de houdbaarheid van het stelsel en de integriteit. Met dat laatste zit het grotendeels wel goed in Nederland. Het toezicht is goed (genoeg) en Nederland is in alle opzichten natuurlijk een integer land. Hoewel wij juist gezien de grote hoeveel spaargeld die wij in ons (particuliere)pensioen hebben zitten, moeten blijven oppassen dat de overheid geen ‘greep’ in de kas doet. Ook de rol van gepensioneerden valt mijns inziens onder integriteit. Als zij ‘rekenregels’ blijven oprekken, dan betekent dat er nu meer wordt uitgekeerd – dan wellicht kan – en dat gaat ten kosten van de latere generaties die met pensioen gaan. Daar moet dus ook goed toezicht op zijn.

Ook met de toereikendheid zit het ‘nu’ wel goed. Het gemiddeld pensioen is ‘hoog’ genoeg. Voor de beeldvorming, de gemiddelde gepensioneerde krijgt naast AOW (meer dan) een zelfde bedrag aan aanvullend pensioen. Daarnaast is het gemiddeld vermogen van gepensioneerden, mede door hypotheekvrije huizen, groot. De aandacht moet dan voor wat betreft de toereikendheid vooral gevestigd zijn op de komende generaties gepensioneerden. Werknemers met veel ‘baanbreuken’ en/of echtscheidingen, en uiteraard ook de positie van de grote groep ZZP-ers, alsook immigranten, die pas ruim na de start van een normale pensioenopbouw naar Nederland zijn gekomen.

De goede score op de houdbaarheid van het pensioenstelsel komt vooral door de maatregelen die Nederland heeft genomen om de pensioenleeftijd te verhogen. En dat te blijven doen als de levensverwachting doorzet zoals juist is aangekondigd.

Al met al moet de conclusie dan ook zijn, dat het inderdaad momenteel wel goed zit en gaat, maar dat we wel moeten blijven hervormen willen we het goed houden.

Het gevaar komt dan ook van twee kanten. Allereerst de weinig veranderingsgezindheid van ouderen/vakbonden. Zij blijven bijvoorbeeld pleiten voor het ‘terugdraaien’ van maatregelen om de pensioenleeftijd te verhogen en het oprekken van afspraken om pensioenen niet te hoeven korten. Als ze dat blijven doen dan zal de druk van jongeren nog groter worden om het stelsel verder te individualiseren. Daarnaast zullen er meer mogelijkheden moeten komen voor individuele en flexibele invulling, zoals het aanwenden van pensioenpremie voor de aankoop eigen woningen en/of aflossing hypotheek. Maar ook de aanwending voor scholing, sabbatical, zorgverlof etc.

De andere dreiging komt vanuit Europa. Landen als Frankrijk en Italië hebben een systeem dat grotendeels voorziet in overheidspensioen, op omslagstelsel gefinancierd (zoals onze AOW). Als de vergrijzing daar echt toeslaat, dan zat dat nog meer druk geven op de begrotingsregels met het gevaar van blijvend lage rente en toenemende inflatie. Indirect is Nederland dan met een grotendeels kapitaalgedekt pensioenstelsel snel de pineut.

Een vergelijking met andere landen zegt mij tot slot niet zoveel. Als er veel is beloofd, zoals in Nederland, moet er immers ook veel waargemaakt worden. De ambitie moet dan ook zijn om het beste van de andere 27 landen te verenigen in ons systeem. Een 8,1 is dan ook goed, maar niet goed genoeg!

TheoGommer-Website (533x800)